Jeugd @ MindSay

Het is ruim half jaar geleden dat het Benedict Genootschap er in slaagde om de snode plannen van meneer Gordijn te doorkruisen. Rens kijkt er erg naar uit om zijn medegenoten weer te zien: meneer Benedict heeft hen allemaal uitgenodigd voor een verrassing. Maar voordat ze hem ontmoeten, wordt meneer Benedict ontvoert -- zijn slechte tweelingbroer, meneer Gordijn, heeft hem op een geheime locatie gevangen gezet, en als het genootschap niet binnen vier dagen bepaalde informatie levert, gebeuren er vreselijke dingen. De verrassing blijkt een speurreis die meneer Benedict heeft uitgezet. De genoten gaan ervan uit -- waarom is mij niet duidelijk -- dat meneer Benedict wordt vastgehouden op de eindlocatie van die reis; in plaats van een leuk uitstapje wordt het nu een speurtocht op leven en dood, die voert van Amerika naar Lissabon, naar Nederland, en naar een eilandje voor de Schotse kust, waar een plantje groeit met hele bijzondere - en gevaarlijke - eigenschappen.

'Maak mijn handen los,' zei meneer Benedict. 'Snel, en dan gaan we er samen vandoor.'

Rens aarzelde. Er was iets niet in de haak, maar vanwege de grote druk kon hij er de vinger niet op leggen. Kat daarentegen had haar Zwitserse mes al tevoorschijn gehaald en haastte zich naar meneer Benedict toe. Op dat moment gaf Constance een ruk aan Rens' arm. Toen hij omlaag keek, realiseerde hij zich dat Constance iets had willen zeggen, maar van angst geen woord had kunnen uitbrengen. Haar ogen waren zo groot als schoteltjes. Ze schudde verwoed haar hoofd.

Vol afschuw drong het tot Rens door wat de reden van zijn aarzeling was geweest. Meneer Benedict zou hun nooit hebben gevraagd hem los te maken: niet als ze daarbij zoveel gevaar liepen. Nee, meneer Benedict zou hebben gezegd dat ze zich uit de voeten moesten maken. Rens holde Kat met zwaaiende aremen achterna. Hij durfde niet te roepen (uit angst dat er een Tienman in de andere ruimte zat). 'Kat, stop! Stóp! fluisterde hij.

Spannend jeugdboek. Ik vond het eerste boek, De Geheime Missie, iets leuker -- ook door de manier waarop het genootschap wordt geselecteerd -- maar dit is ook een verhaal dat een één stuk uitgelezen moet worden. Maar goed dat het er nog niet was toen ik in de juiste leeftijdscategorie voor deze boeken viel: dan had ik zeker een hele nacht doorgelezen.

Een jongetje en zijn Noorse oma, die heel veel van heksen weet, brengen een paar weken door in hotel aan zee. Daar vindt op dat moment ook de jaarlijkse conventie van heksen plaats, onder leiding van de 'Grand High Witch Of All The World". Per ongeluk hoort het jochie hoe de heksen een snood plan beramen om alle kinderen te veranderen in muizen. Hij wordt betrapt, en in een muis veranderd. Maar muisvormigheid heeft ook z'n voordelen. Via sluip- en kruipwerk saboteren het muis-jongetje en zijn oma het plan van de heksen. Ze gaan samen een spannende toekomst tegemoet als heksenjagers.

'You may rrree-moof your vigs!' snarled the Grand High Witch. She had a peculiar way of speaking. There was some sort of a foreign accent there, something harsh and guttural, and she seemed to have trouble pronouncing the letter w. As well as that, she did something funny with the letter r. She would roll it round and round in her mouth like a piece of hot pork-crackling before spitting it out.
'Rrree-moof you vigs and get some fresh air into your spotty scalps!' she shouted, and another sigh of relief arose from the audience as all the hands went up to the heads and all the wigs (with the hats still on them) were lifted away.

De film heb ik al een paar keer gezien, maar tot nu toe had ik het boek nog niet gelezen. De verfilming doet zeker recht aan de aard van het boek, op één klein maar belangrijk onderdeel na. Het einde van het boek is optimistisch, maar bitterzoet -- daarin duikt geen bekeerd hulpje van de opperheks op om het jongetje op de valreep nog even te ontmuizen.

Via het boek Hart van Inkt zijn Meggie, haar vader Mo en haar moeder Resa nu samen in de Wereld van Inkt. Mo heeft voor tiran Adderkop een boek gebonden waarmee de Adderkop het eeuwig leven heeft gekregen. Maar Mo heeft het boek gesaboteerd; het is langzaam aan het verrotten en daarmee ook het lichaam van de tiran. Die is nu wanhopig op zoek naar Mo om het boek te laten genezen. De vader van Meggie is niet alleen meer Mo de boekbinder maar ook steeds meer het personage dat Fenoglio heeft bedacht om de strijd tegen Adderkop aan te voeren: de rover Vlaamse Gaai. Het zint Meggie en Resa niet dat Mo zich steeds meer gaat gedragen als de Vlaamse Gaai. Een poging om uit het verhaal te worden teruggelezen naar hun eigen wereld, brengt hen alleen verder in de problemen, en in de macht van Orpheus. Uiteindelijk zit er maar één ding op: het boek van Adderkop bemachtigen om daarin de drie woorden te schrijven waarmee zijn leven voor altijd zal worden beëindigd.

Voorheen waren ze in het bezit van de bibliotheek van Ombra, maar niemand had Orpheus tegengehouden toen hij ermee naar buiten liep. Boeken. Wat was hij opgewonden geweest toen hij in de bibliotheek van de Spekvorst stond. Hij had zo zeker geweten dat hij minstens één boek met Fenoglio-woorden zou vinden. Op de eerste de beste lessenaar lag ook inderdaad een boek met Vlaamse Gaai-liederen. Met trillende vingers had hij de sluiting opengemaakt (de slotjes gingen makkelijk open; in zulke dingen was hij goed). Nu heb ik je, Mortimer! dacht hij. Nu zal ik je kneden als brooddeeg. Als ik je roversnaam eenmaal in de mond neem zul je niet meer weten wie en waar je bent! Des te pijnlijker was de teleurstelling toen hij de eerste zinnen las. Die doffe klanken, die slecht rijmende regels! Nee, niet één van de liederen in dat boek was van Fenoglio. Waar waren zijn liederen dan wel? Violante heeft ze meegenomen, stomkop! had hij bij zichzelf gemopperd. Had je dat niet kunnen verzinnen?
De teleurstelling kwelde hem nog steeds. Maar wie zei dat in deze wereld alleen de woorden van die ouwe gek tot leven konden komen? Waren niet alle boeken uiteindelijk familie van elkaar? Ze stonden immers allemaal vol met dezelfde letters, alleen in een andere volgorde -- wat betekende dat op een bepaalde manier elk boek in elk ander boek besloten lag.

Na de dood van Capricorno dachten Meggie, haar vader Mo en haar teruggevonden moeder Resa dat dat avontuur achter de rug was. Maar Stofvinger bleef, met Farid in zijn schaduw, zoeken naar een manier om terug te keren naar zijn eigen verhaal. Hij vind een schrijver én lezer, Orpheus, die hem kan teruglezen. Op het moment dat Stofvinger verdwijnt in het verhaal, blijkt dat Orpheus in de macht is van Mortola en Basta; Farid kan nog net ontsnappen en waarschuwt Meggie en haar familie dat Mortola, de moeder van Capricorno, en Basta wraak komen nemen. Naar zijn waarschuwing wordt niet geluisterd, maar Meggie stemt ermee in om Farid -- met de tekst van Orpheus -- naar het verhaal te lezen zodat hij Stofvinger kan waarschuwen. Onder voorwaarde dat zij zelf meegaat, want ze wil niets liever dan de wereld uit "Hart van Inkt" leren kennen. Kort daarna keren ook Mortola en Basta, via Orpheus, terug naar het verhaal, mét Resa en met Mo, die na aankomst door Mortola wordt neergeschoten en bijna doodgaat. Bovendien wordt Mo -- omdat de schrijver Fenoglio Mo's uiterlijk heeft gebruikt als inspiratiebron voor zijn verhalen -- aangezien voor "de Vlaamse Gaai", een edele rover en verzetsstrijder tegen de tirannieke heerser Adderkop, en door de Adderkop gevangen genomen. Als Meggie ontdekt waar haar ouders zijn, stelt ze alles in het werk om hen te redden. Fenoglio probeert het verhaal te beïnvloeden, maar ontdekt steeds weer dat dingen niet altijd zo uitpakken als hij had bedoeld.

"Zolang dit boek er is zul je onsterfelijk zijn. Niets zal je kunnen doden. Geen ziekte, geen wapen -- zolang het boek onbeschadigd blijft."
"Echt waar!" Adderkop staarde haar aan met zijn bloeddoorlopen ogen. Zijn adem rook zoet, naar zware wijn. "En als iemand het verbrandt of stukscheurt? Papier is lang niet zo duurzaam als zilver."
"Je moet er gewoon goed op letten," antwoordde Meggie zacht -- en doden zal het je toch, voegde zij in gedachten eraan toe. Het leek alsof ze haar eigen stem de woorden van Fenoglio nog een keer hoorde voorlezen (wat smaakten ze goed op haar tong!): Maar één ding verraadde het meisje niet aan Adderkop: dat het boek hem niet alleen onsterfelijk kon maken, maar ook kon doden, alleen doordat iemand drie woorden op de witte bladzijden ervan schreef: hart, bloed, dood.
"Wat fluistert ze nou?" Mortola was opgestaan, en ze steunde met haar knokige vuisten op de tafel. "Luister niet naar haar!" riep ze tegen Adderkop. "Ze is een heks en een leugenaarster! Hoe vaak moet ik u dat nog zeggen? Dood haar, haar en haar vader, voordat ze u doden! Waarschijnlijk heeft de oude man al die woorden voor haar geschreven, de oude man over wie ik u verteld heb!"

Helaas, deel drie -- Tintenblut, in het Duits verschenen in 2007 -- is nog niet in Nederland uitgegeven.

In de krant staat een oproep voor slimme kinderen. Rens is hoogbegaafd, en wees, en hij hoopt dat deze oproep hem een kans geeft iets van zijn leven te maken buiten het weeshuis. Hij komt door alle tests heen, samen met nog drie andere kinderen. Zij zijn uitgezocht door meneer Benedict, die een team van kinderen nodig heeft om uit te zoeken hoe en waarom vanuit het Instituut berichten worden uitgezonden die niemand bewust hoort, maar die veel invloed hebben op alle mensen. Rens, Chip, Kat en Constance infiltreren in het Instituut, een school voor begaafde kinderen onder leiding van meneer Gordijn, die het evenbeeld is van meneer Benedict -- zijn machtsbeluste tweelingbroer.

'Constance, wat is er?' vroeg Rens met een bezorgde frons op zijn voorhoofd. 'Wat is er met je aan de hand?'
'Dat... dat is alles?' vroeg Constance met een klein stemmetje. 'Jullie voelen je alleen maar geïrriteerd?'
'Heel erg geïrriteerd,' zei Kat. 'Werkelijk, ik heb me m'n hele leven niet zo chagrijnig gevoeld.'
'Dus jullie... jullie horen geen...?' Constances stem stierf weg.
Constance hoefde haar zin niet af te maken. Rens kon niet geloven dat hij er niet eerder aan had gedacht. De gebeurtenis moest hen van al hun gezonde verstand hebben beroofd. Meneer Benedict had hen nog wel speciaal hiervoor gewaarschuwd: 'De meesten van ons zullen zich gewoon geïrriteerd voelen,' had hij gezegd, 'in grote lijnen hetzelfde als we ons nu voelen wanneer de televisie aanstaat en de boodschappen worden verzonden.'
'Meneer Gordijn heeft de sterkte opgevoerd,' zei Rens somber. Toen Kat en Chip hem onbegrijpend bleven aankijken voegde hij eraan toe: 'Het zijn de verborgen boodschappen. We reageren op de verborgen boodschappen.'
Chips adem stokte. Kat sloeg haar hand tegen haar voorhoofd. Natuurlijk! De verborgen boodschappen kwamen nu direct in hun hoofd aan: er was geen behoefte meer aan televisies, radio's of wat dan ook.

Spannend jeugdboek, in de traditie van Michael Ende.